|
|||
 
|
Wpływ środowiska na rozwój aktywności dziecka. Tak dużo zależy od dorosłych. "Dziecko nie musi zawsze robić tego, co chce, ale zawsze powinno chcieć tego, co robi." Edouart Claparéde (1873 - 1940) Na rozwój podmiotowej aktywności dziecka mają wpływ warunki, w jakich ono się wychowuje. Znaczącą rolę w podejmowaniu przez dziecko własnej aktywności mają doświadczenia pierwszych lat życia dziecka, ich zakres i rodzaj. Od dorosłego więc zależy, czy stworzone warunki pozwolą na realizację przez dziecko jego własnej linii działania, jego różnorodnych indywidualnych dążeń, zamiarów i celów.Dom i środowisko rodzinne jest najważniejszym światem dla dziecka. To, czy rodzice prowadzą intelektualne, bogate i twórcze życie , ma wpływ na wiedzę dziecka i jego stosunek do jej zdobywania. Dziecko znajdujące się pod wpływem rodziców rozwijających jego wyobraźnię, będzie wykazywało większą aktywność intelektualną. Jeżeli rodzice cenią wiedzę i lubią się uczyć z różnych źródeł ( z książek, obserwacji przyrody ) - będzie to zauważalne w zachowaniach dzieci. Dzieje się tak dlatego, że ze środowiska rodzinnego "biorą one wzorce do swoich zachowań, kształtują swój kodeks moralny."(Niebrzydowski, Hayward, 1989, s.397). Rolą otoczenia dziecka powinna być troska o stworzenie jemu warunków do podejmowania przez nie takich działań, których efekty będą zgodne z zamierzeniami tegoż otoczenia i co najważniejsze, jego osobistymi zamierzeniami. Ważne jest również, aby przyczyniało się do rozwoju osobistego jednostki. Nieprawidłowa sytuacja jest wtedy, "gdy dorosły stawia przed dzieckiem zadania nie tylko nie sprzyjające rozwojowi, ale nawet ten rozwój blokujące, takie jak wszelkie formy zadań uruchamiające rywalizację między jednostkami czy grupami (Brzezińska, 1988, s.8). Udział dziecka w tworzeniu samego siebie będzie tym większy, im częściej aktywność przez niego podejmowana będzie jego aktywnością. Dziecko zdobywa różne umiejętności i wiedzę o świecie w toku spontanicznej, mimowolnej, okazjonalnej działalności. Jednakże bardzo wcześnie obok uczenia się spontanicznego pojawia się uczenie sterowane przez dorosłego. Dorosły bowiem stawia przed dzieckiem różne zadania do wykonania, egzekwuje ich wykonanie, dokonuje oceny postępowania dziecka, analizuje uzyskiwane przez nie rezultaty. Właśnie w wieku przedszkolnym nasila się uczenie pod kierunkiem dorosłego. Dziecko coraz częściej znajduje się w sytuacji podporządkowania poleceniom dorosłych. Coraz częściej musi coś robić bez względu na to, czy ma w danej chwili na to ochotę, czy go to interesuje, czy też nie oraz czy to lubi, czy nie. Tak więc obok działalności spontanicznej pojawia się w mniejszym lub większym stopniu działalność kierowana przez dorosłych. Jak ma postępować dorosły, aby aktywność dziecka była jak najczęściej jego własną aktywnością? Po pierwsze, w procesie uczenia się małego dziecka powinny przeplatać się działania podejmowane spontanicznie z własnej woli, z tymi , które dorosły zainspirował oraz bardziej czy mniej ukierunkował. Po drugie, ważne jest, aby dorosłemu tak udało się zorganizować zewnętrzną sytuację, by jego program stał się wewnętrznym programem dziecka, by kształtować u dziecka motywację typu "chcę" bo to co ma robić jest ciekawe, bo może okazać się ciekawe, bo jednak tak trzeba.(Brzezińska, 1988) Pamiętanie o wyżej wymienionych problemach sprawi wzbudzenie u dziecka zaciekawienia, zainteresowania, zachęci je do stawiania pytań oraz formułowania zadań. Postawa dorosłego, pozwalająca dziecku na poczucie swobody wyboru decyzji uczy je podejmowania ich, a więc uczy samodzielności. Dziecko uczy się również zaradności poprzez przekonanie, że jest sprawcą tego, co się z nim i wokół niego dzieje. Rozwija się w dziecku przekonanie, że jest akceptowane, że może liczyć na pomoc dorosłego, gdy napotka na trudności, a co najważniejsze kształtuje się w nim przekonanie, że może liczyć na siebie, że da sobie radę, uczy się różnych sposobów pokonywania przeszkód. Budzi się w nim wiara w siebie. Otoczenie dziecka może więc stwarzać warunki, które będą sprzyjały rozwojowi aktywności własnej, albo też poprzez choćby manipulowanie systemem kar i nagród całkowicie ją zniszczyć, doprowadzić do tego, iż źródła aktywności dziecka będą tkwiły przede wszystkim poza nim. Stworzenie dziecku właściwych warunków do podejmowania przez nie różnorodnej, podmiotowej działalności sprzyjać będzie aktywności twórczej, a więc takiej, która będzie wnosiła coś nowego dla dziecka. Aby tak było, aktywność musi przebiegać w odpowiednio zorganizowanym środowisku:
Literatura :
Halina Szymańska |
||
